In 2003 werd het project kwaliteit van de arbeid opgestart. Een belangrijke aanleiding was de vaststelling van het ontbreken van de sociale component in het denken rond kwaliteitszorg.
In deze context was het belangrijk om de kenmerken van de kwaliteit van de arbeid in de sociale economie bedrijven - voor wie het menselijke kapitaal en niét de winstmaximalisatie centraal staan, in kaart te brengen. Daarnaast wou men ook een referentiekader voorstellen om een leerproces in het bedrijf op gang te brengen. Mede dankzij dit kader kan een bedrijf zijn eigen doelstellingen en prioriteiten vaststellen, acties voorzien, een tussentijdse balans opmaken, en, indien nodig, eigen indicatoren aanwenden.

Procesbegeleiders bij deze methodiek (adviesbureaus) kunnen dit boek gebruiken als leidraad . Daarnaast is dit boek als methodiekengids gericht aan alle geïnteresseerden zoals personeelsverantwoordelijken, koepelorganisaties, studiediensten en alle ondernemingen uit de SE die de kwaliteitsstap willen zetten.

Het handboek kwaliteit van de arbeid bevat een korte handleiding (26 blz.) met toelichting van begrippen en de methodieken en 6 bijlages.

B. 1: vragenlijst voor personeelsleden,
B. 2: checklists over inhoud, omstandigheden, voorwaarden en verhoudingen van arbeid
B. 3: handleiding voor de verwerking van de vragenlijsten via Excel
B. 4: alternatieve vragenlijst
B. 5: model rapportering
B. 6: opvolging na screening

De methodiek bestaat uit drie op elkaar passende onderdelen, namelijk (1) een vragenlijst, (2) een checklist en (3) groepsgesprekken. In de kadertjes kunt u resultaten van de vragenlijst en uitspraken van werknemers en werkgevers van de pilootondernemingen lezen.

Stap 1: de vragenlijst

Werknemers zijn heel goed in staat om informatie te leveren voor het beoordelen van de kwaliteit van de arbeid. Zij voeren immers dagelijks het werk uit en weten zeer goed wat er speelt binnen de organisatie, de afdeling. De vragenlijst kan gebruikt worden om een overzicht te krijgen van de verschillende aspecten met betrekking tot kwaliteit van de arbeid.

Stap 2: checklist

De checklist wordt ingevuld door de adviseur aan de hand van een gesprek met één of meerdere sleutelpersonen in het bedrijf (bv. syndicaal afgevaardigde, personeelsmanager, diensthoofd,...) De thema's die door de vragenlijst naar boven komen, kan men dankzij de checklist verder uitdiepen en afbakenen.

Stap 3: groepsgesprekken

De groepsgesprekken dienen vier doelstellingen, op basis waarvan het gesprek gestructureerd wordt.

1) Het gesprek is een terugkoppelingsmoment waar de resultaten van de schriftelijke enquête aan de bevraagde respondenten worden toegelicht.

2) Het is een moment waar nog nieuwe informatie verzameld kan worden, die de adviseur kan verwerken in zijn advies.

3) Tijdens het groepsgesprek is het ook de bedoeling om met heel de groep te komen tot een afbakening van een aantal prioritaire gebieden: welke aspecten van de kwaliteit van de arbeid in het bedrijf of afdeling zijn voor de meerderheid het meest positief en moeten verder opgepakt worden? Anderzijds wordt bekeken welke aspecten het meest problematisch en het eerst verdienen - zelfs bij hoogdringendheid - aangepakt te worden. Hierbij wordt gestreefd naar een algemene consensus binnen de groep, om een zo breed draagvlak voor deze probleemdefiniëring te creëren.

4) Tenslotte kan de groepsdiscussie ook mogelijke oplossingen voor de geselecteerde problemen aanstippen. Het is niet de bedoeling om omtrent deze mogelijke oplossingen valse verwachtingen te creëren. Bepaalde problemen zijn niet of niet direct oplosbaar, of vereisen de tussenkomst van andere actoren, sommige voorstellen zijn realistischer en haalbaarder dan anderen. Daarom deelt de adviseur, samen met de groep, op het einde van het groepsgesprek, de suggesties voor verbetering in op basis van deze criteria:Problemen oplosbaar;Op korte termijn ;Op lange termijn; binnen het bedrijf; met tussenkomst van buitenaf

Coördinatie door VOSEC met fiannciering van de cel sociale economie.

Partners: adviesbureau's Hefboom, SEC, Febecoop Adviesbureau, Startcentrum Kanaal 127 en het Hoger Instituut Voor de Arbeid.