Het ontrafelen van sociale en duurzaamheidslabels en -standaarden met het oog op het gebruik van sociale criteria in overheidsopdrachten
De inventarisatie van de belangrijkste internationale standaarden, normen, richtlijnen, gedragscodes en labels waarin sociale criteria worden gehanteerd met oog op het gebruik van sociale criteria bij duurzame overheidsopdrachten, kadert in de acties zoals beschreven in § 4.6.3.1, ‘Doelstelling 1: bevorderen van sociale rechtvaardigheid’, van het Vlaams Actieplan Duurzame Overheidsopdrachten 2009-2011.
Deze inventarisatie vormt het eerste luik van de opdracht uitgeschreven door de Vlaamse Dienst van Werk & Sociale Economie en uitgevoerd door Sustenuto, het onafhankelijk strategisch advies- en studiebureau voor duurzame ontwikkeling, MVO en multi-partij samenwerking. Doel van de opdracht is beter zicht te krijgen op de onderliggende sociale criteria van diverse bestaande initiatieven. Deze nota en de daarbij horende Excel-
overzichtslijst heeft twee functies:
1. het geeft aankopers binnen overheden meer achtergrondinformatie over wat elk initiatief behelst, hoe het werkt en wat de onderliggende sociale criteria zijn,
2. het vormt de basis voor het tweede luik van de opdracht, een korte adviesnota over de mogelijke aandachtspunten voor verder beleid inzake het stimuleren van het gebruik van sociale criteria bij overheidsopdrachten in Vlaanderen d.m.v. het toepassen van de diverse beschikbare standaarden, codes, lables, enz..
De gemaakte inventarisatie van 40 internationale standaarden, codes en labels geeft zicht op zowel een aantal belangrijke kenmerken van en verschillen tussen deze initiatieven als ook op belangrijke internationale ontwikkelingen in ‘labelland’. Voor de debatten over de mogelijke bijdragen van labels aan een beleid van duurzame overheidsopdrachten dient men in het oog te houden dat geen van deze initiatieven gemaakt is voor de complexe wetgevende kaders van overheidsopdrachten. Dit betekent bijvoorbeeld dat labels geen onderscheid maken tussen de elementen die van belang zijn in de wetgeving overheidsopdrachten, zoals het verschil tussen selectiecriteria (betreffen de capaciteit van de kandiderende of inschrijvende ondernemingen) en gunningscriteria (betreffen de intrinsieke kwaliteit van de offerten). Komt bij dat sociale criteria natuurlijk eerder betrekking hebben op de wijze waarop het bedrijf geleid wordt en hoe daar met mensen wordt omgegaan en minder op het product zelf. Zodra een label betrekking heeft op zowel milieu- als sociale eisen zijn die niet zomaar uit elkaar te trekken.
Ten slotte gaat het om vrijwillig en privaat opgezette initiatieven vanuit de samenleving, die vanuit hun ontstaansgeschiedenis vaak specifiek op consumenten zijn gericht en waar overheden niet of nauwelijks een rol in hebben gespeeld. Dus eventuele noden vanuit overheidsperspectief of zoals nu vanuit aankoopperspectief zijn daar (nog) niet in opgenomen.
